ปัญหาสุขภาพของช้างเร่ร่อน…เมื่อช้างทำงานเพื่อเลี้ยงคน

ปัญหาช้างเร่ร่อนแง่มุมหนึ่งซึ่งเราต้องให้ความสำคัญก็คือ ผลกระทบที่มีต่อคุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ของตัวช้างเอง หลายท่านอาจเคยเห็นภาพควาญช้างพาช้างเดินอยู่ในเมืองเพื่อเร่ขายกล้วย อ้อย ในเวลากลางคืน เมื่อเราพิจารณาถึงธรรมชาติของช้างแล้วนั้น การดำรงชีวิตของช้างจะออกหากินในเวลากลางวันแล้วพักผ่อนในเวลากลางคืน ซึ่งตรงกับเวลาที่ช้างเดินเร่ร่อนอยู่ในเมือง ทำให้เกิดปัญหาด้านสุขภาพช้างหลายอย่างตามมามากมาย เช่น

ช้างถูกรถชน – ท่านผู้อ่านลองนึกดูก็แล้วกันว่า เมืองที่ถนนมีแต่รถราวิ่งกันขวักไขว่นั้นเหมาะที่จะเอาช้างตัวใหญ่ ๆไปเดินหรือไม่ และส่วนมากควาญช้างก็จะพาเข้าไปเดินในแหล่งชุมชนที่มีการจราจรพลุกพล่านหรือแหล่งสถานบันเทิงซึ่งสถานที่เหล่านั้น เสี่ยงที่จะเกิดอุบัติเหตุสูง หากเกิดอุบัติเหตุขึ้น ความสูญเสียทั้งผู้ขับรถและตัวช้างก็จะตามมา ในกรณีช้างที่ถูกรถชนนั้น มักจะมีอาการสาหัส หลายรายไม่สามารถที่จะช่วยชีวิตได้ ถ้าท่านพอยังจำได้กรณี ช้างน้อยฮันนี่ ที่ถูกรถชน แม้สัตวแพทย์จะพยายามช่วยชีวิตอย่างสุดความสามารถท้ายสุดช้างก็ ตาย

ช้างเหยียบเศษแก้วเศษตะปู- ขนาดคนเราที่ว่าใส่รองเท้าแล้วเวลาเดินไปไหนต่อไหนบางทีก็เกิดโชคร้ายเหยียบใส่เศษแก้วหรือตะปู แล้วลองเทียบกับช้างแล้ว ช้างไม่มีรองเท้าให้ใส่ และฝ่าเท้าขนาดใหญ่นั้นมีความเสี่ยงที่จะเหยียบใส่สิ่งเหล่านี้ได้ง่ายแค่ไหน ถ้าโชคดีควาญช้างสังเกตเห็นก็เอาออกหรือเรียกสัตวแพทย์ให้ช่วยเอาออก แต่ถ้าโชคร้ายก็อาจเกิดการอักเสบหรือติดเชื้อบาดทะยักสุดท้ายช้างก็ ตาย

ช้างกินอาหารที่มีสารพิษ- หลายท่านคงคิดไม่ถึงว่าการซื้ออาหารให้ช้างด้วยความสงสารนั้นอาจจะเป็นการทำร้ายช้างทางอ้อม บางครั้งอาหารเช่น แตงกวา สัปปะรด หรือกล้วย ที่ควาญช้างจัดมา อาจมียาฆ่าแมลงปนเปื้อนอยู่ ดังมีตัวอย่างว่าช้างเร่ร่อนเชือกหนึ่งเข้ามาเดินในกรุงเทพฯ ควาญช้างให้แตงโมกินเป็นประจำเพราะหาซื้อง่าย และชาวบ้านก็สงสารเลยซื้อแตงโมให้กินอีก ตอนแรก ๆ ช้างก็คงยังไม่แสดงอาการออกมาให้เห็นแต่เมื่อกินแตงโมที่ปนเปื้อนเข้าไปมาก ๆ ก็เกิดการสะสมของสารพิษ พอมากขึ้นสารพิษเหล่านี้ก็จะทำลายตับ ระบบประสาท ระบบไหลเวียนโลหิต ช้างเกิดอาการชักและล้มตัวลงนอน แม้ควาญช้างจะเรียกสัตวแพทย์เข้ามารักษาแต่ก็ช่วยไม่ได้ท้ายสุดช้างก็ ตาย

ช้างอาละวาด- บ่อยครั้งที่เห็นข่าวตามโทรทัศน์ เกิดช้างอาละวาดในเมืองหลวง ต้นตอของสาเหตุก็พบว่า ส่วนใหญ่นั้นเกิดจากความเครียดสะสมของช้าง ลองคิดดูว่าชีวิตช้างปรกติกลางวันออกหากิน กลางคืนก็นอนแต่เมื่อต้องมาเดินเร่ร่อน กลางคืนช้างไม่ได้นอนพักผ่อนพอติดต่อกันหลาย ๆ คืน ช้างก็เกิดอาการหงุดหงิด กระวนกระวายเมื่อมีสิ่งเร้ามากระตุ้น เช่น เสียงรถยนต์ ก็ทำให้เกิดการอาละวาดทำลายข้าวของหรือทำร้ายผู้คน ทำให้ต้องหยุดช้างด้วยการใช้อาวุธปืนยิงจนช้างได้รับบาดเจ็บและท้ายที่สุดช้างอาจจะ ตาย

ปัญหาที่เกิดต่อตัวช้างข้างต้นที่กล่าวมานั้นเป็นแค่บางตัวอย่างที่เกิดขึ้น เป็นอีกมุมมองหนึ่ง ที่อยากให้ทุก ๆ คนได้เห็นภาพของปัญหาว่าตัวช้างเร่ร่อนนั้นได้รับความทุกข์ทรมานและมีผลกระทบต่อสุขภาพร่างกายของช้างมากน้อยขนาดไหน ซึ่งต้นตอของปัญหาก็เกิดจากความเห็นแก่ได้ของมนุษย์ ปัจจุบันคงพูดได้ไม่เต็มปากว่า“คนเลี้ยงช้าง”แต่กลับเป็น“ช้างทำงานเพื่อเลี้ยงคน”

ถึงเวลาแล้วหรือยังที่จะร่วมมือช่วยกันแก้ปัญหาช้างเร่ร่อนอย่างจริงจังเสียที?

 เรียบเรียง  :  หมอเหยี่ยว