“Proventricular Dilatation Disease (PDD)” โรคที่ไม่ควรมองข้าม

     ถ้าหากว่านกแก้วที่เราเลี้ยงอยู่ในบ้านค่อย ๆ ผอมลงเรื่อย ๆ โดยไม่ทราบสาเหตุ จากที่นกเคยพูดเก่ง ร่าเริง กลายเป็นนกเซื่องซึม อาเจียนอาหารที่กินออกมาบ่อย ๆ นกที่เราเลี้ยงอาจต้องเผชิญกับโรค PDD อยู่โดยที่เราไม่รู้

แล้วโรค PDD มันคืออะไรกันล่ะ???

แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่านกเราเป็น PDD ???

     โรค PDD หรือ proventricular dilatation disease เป็นโรคที่พบได้บ่อยในนกเลี้ยงหลายชนิด เช่น African Greys, Cockatoos, Cockatiels, Conures, Electus และ Macaws เป็นต้น แต่ส่วนใหญ่ที่พบมักเกิดกับพวกนก Macaws โรคนี้จึงมีอีกชื่อว่า  Macaw wasting disease เกิดจากเชื้อไวรัสชนิด Avian Bornavirus (ABV) ที่เข้าไปทำลายระบบประสาทที่ควบคุมการทำงานของ proventriculus

อาการเมื่อนกป่วยเป็นโรค PDD

     อาการที่เราสามารถสังเกตได้ เช่น มีการสำรอกอาหารออกมาบ่อย ๆ มีการติดเชื้อเรื้อรังในกระเพาะพัก น้ำหนักลดลง มีอาหารที่ไม่ย่อยปนออกมากับอึ ซึม มีอาการทางประสาท ควบคุมการเคลื่อนไหวไม่ได้หรือตายเฉียบพลัน 

การวินิจฉัย

• การวินิจฉัยโรคนี้ในนกที่มีชีวิต ต้องอาศัยการตรวจหลาย ๆ อย่าง เช่น

1. ประวัติจากเจ้าของ อันนี้เป็นข้อมูลสำคัญที่จะช่วยคุณหมอวินิจฉัย ยิ่งเจ้าของมีข้อมูลอาการละเอียดเท่าไหร่ก็จะทำให้คุณหมอวินิจฉัย ติดตามอาการได้ดียิ่งขึ้น
2. การตรวจร่างกายเบื้องต้น
3. การตรวจเลือด และค่าชีวเคมีในเลือด
4. การตรวจเชื้อแบคทีเรียหรือเชื้อรา
5. Chlamydia test
6. การเปิดผ่า หรือ ใช้เทคนิค contrast x-ray
7. Crop and Proventricular biopsy

• การวินิจฉัยในนกที่ไม่มีชีวิต ในกรณีนี้ใช้เมื่อสัตว์ตายแล้วเจ้าของต้องการทราบสาเหตุ หรือเลี้ยงเป็นลักษณะฟาร์ม แล้วมีการระบาดของโรคในคราวเดียวกัน จึงต้องทำการผ่าซากกลุ่มตัวอย่างที่ป่วยเพื่อช่วยวินิจฉัยและหาแนวทางรักษา และป้องกันตัวอื่น ๆ

     วิการที่พบหลังจากการผ่าซาก เช่น กล้ามเนื้อบริเวณอกลีบลง อาหารในทางเดินอาหารไม่ย่อย ทางเดินอาหารขยายตัวโดยเฉพาะส่วนของ proventriculus

การรักษาเมื่อสัตว์เป็นโรคนี้

• ใช้ยาในกลุ่มต้านการอักเสบ เพื่อลดการอักเสบของระบบประสาทส่วนกลาง และระบบทางเดินอาหาร
• ใช้ยาในกลุ่ม prokinetic drug เพื่อกระตุ้นทางเดินอาหารให้มีการบีบตัว
• ใช้ยาในกลุ่ม antibiotic drug เพื่อรักษาและป้องกันการติดเชื้อแทรกซ้อน
• การจัดการเรื่องอาหาร โดยบังคับป้อนอาหารที่ย่อยง่ายและมีพลังงานสูง เพื่อฟื้นฟูร่างกาย หรืออาจมีการให้สารน้ำเข้าทางใต้ผิวหนังเพื่อชดเชยน้ำในส่วนที่ขาดหายไป การป้อนอาหารจะต้องป้อนครั้งละ น้อย ๆ โดยอาจเพิ่มจำนวนครั้งที่ป้อนแทน

     การรักษาใช้เวลานาน 6-12 สัปดาห์ขึ้นไป เพื่อปรับสภาพให้ร่างกายของนกกลับมาทำงานได้ตามปกติ สำหรับนกที่เป็นโรคนี้มีโอกาสที่จะเสียชีวิตสูง การป้องกันโรคนี้สามารถทำได้โดยจัดการเรื่องของโภชนาการให้เหมาะสมกับนกแต่ละสายพันธุ์

     เมื่อรู้จักโรคนี้ รู้สาเหตุและแนวทางการรักษาแล้ว หวังว่าผู้อ่านที่พบว่านกมีอาการเหล่านี้ เมื่อต้องพานกไปหาสัตวแพทย์จะสามารถสังเกตอาการเพื่อให้ข้อมูลแก่สัตวแพทย์ สามารถเข้าใจกระบวนการตรวจวินิจฉัยและการรักษาของสัตวแพทย์ได้ ส่วนสัตวแพทย์ท่านใดที่เคยมีประสบการณ์การรักษาโรคนี้สามารถช่วยแบ่งปันประสบการณ์การรักษา หรือแนวทางการวินิจฉัยโรคนี้เพิ่มเติมได้เลยครับ

เรียบเรียงและรวบรวมข้อมูล :  น.สพ. ธีศิษฏ์  จ๋วนพานิช

แหล่งข้อมูลและอ้างอิงรูป

http://www.cockatielcare.co.uk/cockatiel_colors.html

http://www.proprofs.com/quiz-school/search.php?search=cockatiel&tag=true

http://www.klein.com/dvk/photos/birds/electus_parrot_f.jpg

http://www.funnyfarmexotics.com/IAS/tpdd.htm

http://vetpath.wordpress.com/

http://www.lbah.com/avian/proventricular_dilatation.htm

http://www.avianweb.com/diseases.htm